**Mục lục:**
Trồng cây từ hạt không khó, nhưng dễ “fail” ở 3 điểm: hạt kém chất lượng, giá thể bí/ướt, và thiếu ánh sáng sau khi nảy mầm. Bài này hướng dẫn theo lịch 14 ngày để bạn kiểm soát từng bước.
Nếu bạn muốn bắt đầu với cây cảnh dễ sống (không cần gieo hạt), xem danh mục:
/san-pham
0) Chuẩn bị trước khi gieo
Dụng cụ cần có
- Hạt giống (ưu tiên nguồn uy tín, còn hạn)
- Khay ươm/chậu nhỏ có lỗ thoát nước
- Bình xịt phun sương
- Màng bọc/khay có nắp (tạo “nhà kính mini”)
Giá thể (đề xuất cho người mới)
- 50% xơ dừa đã xử lý
- 30% đất sạch hoặc peat
- 20% perlite/cát hạt to
Mục tiêu: giữ ẩm vừa – thoáng khí – không úng.
1) Cách chọn hạt để tỷ lệ nảy mầm cao
- Hạt không mốc, không nứt vỡ, không có mùi lạ
- Nếu là hạt lớn (đậu, bầu bí…): chọn hạt căng, chắc
- Test nhanh: ngâm nước 2–4 giờ, hạt chìm thường tốt hơn (không phải lúc nào cũng đúng, nhưng hữu ích)
2) Lịch 14 ngày gieo hạt (đi từng ngày)
Ngày 1: Làm ẩm giá thể + vệ sinh khay
- Rửa khay/chậu (nếu dùng lại)
- Làm ẩm giá thể: bóp thấy ẩm nhưng không nhỏ nước
Ngày 2: Xử lý hạt (tuỳ loại)
- Hạt vỏ cứng: ngâm nước ấm (không nóng) 4–8 giờ
- Hạt mỏng: chỉ cần ngâm 1–2 giờ hoặc gieo thẳng
Ngày 3: Gieo hạt
- Gieo nông: độ sâu thường bằng 1–2 lần kích thước hạt
- Phủ một lớp giá thể mỏng
- Phun sương nhẹ, đậy nắp/màng bọc
Ngày 4–6: Duy trì ẩm + thoáng khí
- Mỗi ngày mở nắp 5–10 phút cho thoáng
- Nếu mặt giá thể khô: phun sương (đừng tưới ào)
Ngày 7–10: Nảy mầm (bắt đầu tăng ánh sáng)
- Khi thấy mầm nhú: mở nắp lâu hơn (tăng dần)
- Đặt ở nơi sáng gián tiếp mạnh (gần cửa sổ có rèm)
- Nếu mầm vươn dài, thân mảnh: dấu hiệu thiếu sáng
Ngày 11–14: Cứng cây (hardening) + chăm ổn định
- Bỏ nắp hoàn toàn
- Duy trì ẩm vừa
- Khi cây có 2–4 lá thật: bắt đầu cho nắng sớm nhẹ 30–60 phút/ngày (tuỳ loại)
3) Các lỗi hay gặp (và cách xử lý)
Bị mốc trắng trên mặt đất
Nguyên nhân: quá ẩm + bí khí.
Cách xử lý:
- Tăng thông gió (mở nắp lâu hơn)
- Giảm phun sương
- Rắc một lớp mỏng quế bột/than hoạt tính (tuỳ bạn có)
Hạt thối/không nảy
- Kiểm tra lại chất lượng hạt
- Giá thể có bị sũng nước không
- Nhiệt độ: đa số hạt nảy tốt ở 22–28°C
Cây con vươn cao, yếu, ngã
- Tăng ánh sáng gián tiếp mạnh (hoặc dùng đèn trồng cây)
- Giảm tưới; chỉ giữ ẩm vừa
- Có thể vun thêm giá thể để đỡ thân
4) Khi nào nên sang chậu?
Khi rễ bắt đầu đâm ra đáy khay/chậu nhỏ hoặc cây có 4–6 lá thật (tuỳ loài). Sang chậu quá sớm dễ làm rễ non bị tổn thương.
FAQ – Câu hỏi thường gặp
1) Có cần bón phân trong 14 ngày đầu không?
Không cần. Cây con giai đoạn đầu dùng dinh dưỡng từ hạt. Bón sớm dễ “cháy rễ”.
2) Gieo hạt trong nhà có cần nắng không?
Cần ánh sáng gián tiếp mạnh sau khi nảy mầm. Thiếu sáng cây sẽ vươn cao và yếu.
3) Nên tưới kiểu gì?
Giai đoạn ươm nên dùng phun sương hoặc tưới đáy (đặt khay lên dĩa nước vài phút) để tránh xói hạt.
Nếu bạn nói rõ bạn đang gieo loại hạt nào (hoa/cây ăn trái/cây cảnh), mình có thể chỉnh lại lịch 14 ngày cho đúng “tính nết” của giống đó.
